Czy można usprawiedliwić zbrodnię, czyli “Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego

“Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego do dziś fascynuje czytelników ze względu na problemy, które są nadal aktualne. Dostojewski zadaje pytanie, czy można usprawiedliwić zbrodnię? Główny bohater książki,  Raskolnikow,  z zimną krwią uderza siekierą w głowę starej lichwiarki, a później zabija jej przyrodnią siostrę. Czy można znaleźć wytłumaczenie jego zachowania? Czy można wybaczyć mordercy? Pytania ważne i nadal aktualne.

“Chcę pozbawić społeczeństwo wszy społecznej” 

Raskolnikow żył w warunkach urągających człowiekowi. Maleńki pokój, który wynajmował w Petersburgu, porównywał do trumny. Nie mógł studiować prawa, ponieważ nie miał na to funduszy, nie chciał też obciążać swoimi problemami matki i siostry. Korzystał z usług bezwzględnej lichwiarki Alony, która wykorzystywała innych i bogaciła się na trudnej sytuacji finansowej swoich klientów. Raskolnikow wyznaje, że chciał pozbawić społeczeństwo wszy społecznej, którą była lichwiarka. Czy jednak miał do tego prawo? Czy  człowiek może wyznaczać karę drugiemu człowiekowi? Odpowiedź na te pytania znajdziemy w “Zbrodni i karze”.

Jest zbrodnia, musi być kara

Dostojewski w “Zbrodni i karze” pokazuje, że moralność jest siłą, która daje o sobie znać w najważniejszych momentach. Bo Raskolnikow wcale nie jest nadczłowiekiem zdolnym do tego, by zabić. Zbrodnia niszczy go wewnętrznie, doprowadza do urojeń, choroby, ogromnych wyrzutów sumienia. Bohater nie może normalnie funkcjonować, jego psychika uświadamia mu, że każda zbrodnia musi zostać ukarana. Człowiek nie może działać przeciwko drugiemu człowiekowi, ale każdy zły czyn można odkupić. Uświadamia to sobie Raskolnikow po długich rozmowach z Sonią. Dziewczyna nie odtrąca mordercy, ale próbuje mu pomóc. Dostojewski podkreśla, że zło niszczy człowieka, ale można je zmazać. Ważne są chęci i wiara w drugiego człowieka.

“Zbrodnia i kara” to jedna z najważniejszych powieści europejskich. To również ulubiona lektura licealistów. Warto jeszcze raz przeczytać powieść Dostojewskiego i spojrzeć na nią zupełnie inaczej.